Khám Phá Sự Thực Về Những Tờ Cáo Thị Thời Xưa: Tại Sao Tội Phạm Khó Trốn Thoát?

Mặc dù bức vẽ trên các tờ cáo thị có thể rất kém chất lượng, khiến ngay cả người quen cũng khó nhận diện, nhưng tội phạm vẫn không dễ dàng thoát thân! Vậy lý do gì khiến việc truy bắt tội phạm lại trở nên hiệu quả như vậy?

Nếu bạn từng xem những bộ phim cổ trang Trung Quốc, có lẽ bạn đã nhìn thấy những tờ cáo thị truy nã được dán khắp nơi, nhằm tìm kiếm những kẻ lẩn trốn.

Thông thường, trên các tờ cáo thị này sẽ có hình vẽ chân dung cùng với thông tin cơ bản như tên tuổi của tội phạm. Tuy nhiên, những bức vẽ này thường không thật sự giống với người thật. Chính vì thế, nhiều người cho rằng những tờ cáo thị này vô dụng, và rằng việc truy bắt tội phạm sẽ rất khó khăn cho chính quyền thời bấy giờ.

Trước khi máy ảnh ra đời, việc ghi lại diện mạo của một người phải nhờ đến các họa sĩ. Dĩ nhiên, các hoàng đế và quan lớn sẽ có những bức chân dung được thực hiện bởi những tài năng hàng đầu. Kết quả là, hình ảnh của họ thường khá chính xác.

Ngược lại, khi truy bắt những kẻ phạm tội, các họa sĩ chuyên được thuê lại lại không đáng tin cậy, khiến cho hình vẽ trên tờ cáo thị thường bị sai lệch. Mặc dù chân dung trên các cáo thị ít nhiều mang đến khó khăn trong việc nhận diện, chính quyền vẫn thành công trong việc tóm gọn các đối tượng phạm tội. Nguyên nhân nằm ở đâu?

Trên thực tế, các tội phạm trong thời kỳ phong kiến Trung Quốc khó lòng lẩn trốn khỏi sự truy bắt của chính quyền vì họ không chỉ dựa vào hình vẽ trên tờ cáo thị mà còn áp dụng ba phương pháp sau.

Hình ảnh những người của quan phủ sử dụng cáo thị để truy tìm tội phạm. (Ảnh: Baidu).

Phương Pháp 1: Hệ Thống Giấy Tờ Nhận Diện

Thời cổ đại, việc truy tìm một người không chỉ dựa vào hình vẽ mà còn dựa vào những miêu tả chi tiết về đặc điểm khuôn mặt và các thông tin liên quan đến cuộc sống hàng ngày của nghi phạm.

Mặc dù tỷ lệ biết chữ trong dân thường thấp, nhưng nhờ vào việc các cáo thị được dán ở nhiều nơi, vẫn có nhiều người biết chữ và dễ dàng đọc được. Do đó, sự kết hợp giữa hình vẽ và thông tin trên tờ cáo thị giúp người dân dễ dàng nhận diện tội phạm đang ẩn nấp, từ đó khiến các tội phạm gặp khó khăn khi hòa nhập vào đám đông.

Hơn nữa, hệ thống nhận diện thời phong kiến tương tự như các giấy tờ tùy thân hiện nay như chứng minh thư hoặc căn cước công dân. Qua nhiều triều đại, giấy chứng nhận thân phận này có nhiều tên gọi khác nhau.

Trong thời kỳ phong kiến, một người không có giấy chứng nhận thân phận rất khó để thuê nhà trọ. Thậm chí, họ cũng không dễ dàng xin ở nhờ tại nhà dân. Người dân thường hỏi về giấy tờ thân phận đầu tiên. Nếu không có giấy tờ, họ sẽ bị nghi ngờ có lai lịch không rõ ràng. Vì lý do này, tội phạm muốn ẩn náu tại nhà dân cũng gặp khó khăn.

Việc tìm chỗ ẩn náu trở nên khá khó khăn cho các tội phạm vì họ không thể xuất trình giấy tờ trong khi lại cần chỗ ở. Nếu không có giấy tờ, họ buộc phải sống lang thang, ẩn náu ở những nơi không an toàn như đầu đường xó chợ hoặc các ngôi miếu hoang.

Tại những nơi như vậy, họ có thể tạm thoát khỏi sự tìm kiếm nhưng lại không có chỗ nghỉ ngơi và càng khó kiếm ăn. Chỉ cần một lần ló mặt ra, họ sẽ ngay lập tức bị bắt.

Phương Pháp 2: Quy Chế Tội Liên Đới

Được thực thi dưới triều đại nhà Tần, quy chế này quy định rằng mỗi 10 hộ gia đình phải chịu trách nhiệm chung. Nếu một trong số đó có người vi phạm pháp luật, các hộ còn lại phải báo quan. Nếu không báo cáo, họ sẽ bị xem như đồng phạm.

Bên cạnh đó, vào thời kỳ xưa, ngữ điệu và cách phát âm giữa các khu vực rất khác biệt. Do đó, nếu có người lạ từ nơi khác đến, người dân địa phương sẽ nhanh chóng nhận diện và nếu người đó không thể giải thích rõ ràng thân phận, họ sẽ bị báo cáo với chính quyền.

Phương Pháp 3: Tiền Thưởng

Trên các tờ cáo thị, thường có ghi rõ số tiền thưởng cho ai tìm ra tội phạm. Ai đưa tội phạm đến nha môn sẽ nhận được số tiền thưởng cao hơn.

Minh họa tờ cáo thị truy nã thời xưa. (Ảnh: Baidu).

Tiền thưởng thường dao động từ 100 đến 1.000 lượng bạc. Nếu quy đổi sang tiền hiện tại, thời nhà Đường, 1 lượng bạc tương đương 3.000 NDT (khoảng gần 11 triệu VND). Thời Tống, 1 lượng cũng tương đương khoảng 1.300 NDT (khoảng gần 5 triệu VND). Như vậy, số tiền thưởng này là rất lớn trong bối cảnh xã hội lúc bấy giờ.

Tuy nhiên, để có được số tiền này không phải là dễ dàng, vì những tội phạm bị truy nã thường rất nguy hiểm. Dù vậy, vẫn có nhiều người sẵn sàng tham gia vào việc “săn” tội phạm để có cơ hội đổi đời.