Khám Phá Tập Tục Kỳ Lạ Của Người Mosuo: Văn Hóa Mẫu Hệ Ở Trung Quốc

Nhắc đến người Mosuo, không thể không nghĩ đến những tập tục văn hóa mẫu hệ độc đáo ở Trung Quốc.

Vùng Vân Nam và Tứ Xuyên là nơi sinh sống của bộ tộc Mosuo, nơi mà những phong tục tình dục đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa của họ. Tại đây, các cô gái khi đến tuổi trưởng thành sẽ được cha mẹ giao chìa khóa nhà, cho phép họ tự do chọn bạn tình mà không gặp phải áp lực phải kết hôn ngay lập tức.

Bộ tộc Mosuo là một trong những cộng đồng Phật giáo cổ xưa, tọa lạc tại thung lũng phía tây nam Trung Quốc, gần dãy Himalaya. Trong xã hội của họ, vai trò của phụ nữ được đặt lên hàng đầu, trong khi nam giới lại không được coi trọng như trong các xã hội khác. Cả nam và nữ đều có quyền tự do trong việc thiết lập mối quan hệ mà không lo ngại về sự phán xét từ cộng đồng.

Các cô gái Mosuo có quyền tự do trong việc lựa chọn bạn tình.

Tại Mosuo, không có khái niệm về cha hay chồng sống chung trong một gia đình. Khi các cô gái trưởng thành, mẹ sẽ trao cho họ một chiếc chìa khóa tới ngôi nhà của chính họ.

Những người dân tại đây theo chế độ mẫu hệ.

Nam giới chủ yếu đi xa để tham gia vào các hoạt động thương mại hoặc thực hiện các công việc như xây dựng nhà cửa và đánh bắt cá. Họ có trách nhiệm với tư cách là chú đối với các cháu của mình, thực hiện nghĩa vụ do “cụ bà tộc trưởng” đề ra, và chăm sóc thế hệ tiếp theo trong gia đình.

Dân số của bộ tộc Mosuo ước tính khoảng 50.000 người, họ sử dụng một thứ tiếng riêng nhưng không có hệ thống chữ viết. Bộ tộc Mosuo là một nhánh của dân tộc Naxi (Nạp Tây). Phụ nữ tại đây không chỉ là người chăm sóc gia đình mà còn tham gia vào các hoạt động xã hội như làm nông nghiệp và sản xuất hàng hóa để nuôi sống gia đình.

Phong tục tẩu hôn tại Mosuo rất độc đáo. Tẩu hôn là một phần quan trọng trong văn hóa mẫu hệ. Các thanh niên thường sinh hoạt cùng nhau trong các hoạt động tập thể, biểu lộ tình cảm qua âm nhạc và khi đã có tình cảm sâu sắc mới tiến đến việc tẩu hôn.

Người đàn ông chỉ có thể lén vào phòng của người phụ nữ sau khi đêm xuống và phải rời đi trước ánh sáng ban ngày. Kiểu hôn nhân này hoàn toàn dựa vào cảm xúc, không chịu sự ràng buộc bởi điều kiện kinh tế hay gia cảnh.

Người Mosuo tin rằng mẹ là người quan trọng nhất trong gia đình.

Những đứa trẻ được sinh ra từ những cuộc tẩu hôn sẽ do bên gia đình mẹ nuôi dưỡng, trong khi người cha không có trách nhiệm lớn lao về việc nuôi dạy. Ngay cả khi một cuộc tẩu hôn chấm dứt, mọi người vẫn có thể tự do bắt đầu một mối quan hệ mới.

Tại Mosuo, khái niệm về người cha không tồn tại, nhưng vai trò của người cậu lại được đặt lên hàng đầu. Người cậu có trách nhiệm tham gia vào mọi hoạt động của gia đình, nuôi dạy con cái của chị hoặc em gái và duy trì trật tự xã hội mẫu hệ.

Những quyết định về kinh tế vẫn do gia đình mẫu hệ đưa ra. Khi về già, người cậu sẽ nhận được sự chăm sóc từ các cháu của mình. Ban đêm, họ tìm kiếm cơ hội tẩu hôn và ban ngày thì làm việc cho gia đình.

Người Mosuo luôn tôn trọng mẹ, coi mẹ là trung tâm của tất cả sự sống. Mẹ là người giữ vai trò quan trọng nhất và là chỗ dựa cho cuộc sống của họ. Tất cả thành viên trong gia đình đều là con cháu của mẹ hoặc bà, phụ nữ luôn sống gần mẹ để duy trì mô hình gia đình này.

Bước vào thế kỷ 21, người Mosuo vẫn duy trì lối sống mẫu hệ cổ xưa, với một cộng đồng hòa thuận và xã hội ổn định. Dựng xây từ những cuộc tẩu hôn, họ tạo ra những câu chuyện tình yêu và lãng mạn, thể hiện tình cảm chân thật nhất. Hiện tại, người Mosuo được xem như “đóa hồng cuối cùng của văn hóa mẫu hệ phương Đông”.

Phụ nữ Mosuo chủ yếu sống bằng nghề dệt.

Họ sống trong những ngôi làng yên bình với những ngôi nhà gỗ truyền thống. Với độ cao khoảng 2.700 m so với mực nước biển, hồ Lugu càng trở nên xa xôi và hẻo lánh, giữ gìn những phong tục tập quán của người Mosuo một cách nguyên vẹn.

Từ những năm 1990, bộ tộc Mosuo đã trải qua nhiều thay đổi. Sự xuất hiện của khách du lịch và các nhà đầu tư đã mang đến nhiều cơ hội việc làm nhưng cũng khiến văn hóa truyền thống bị ảnh hưởng. Các cô gái bắt đầu tìm kiếm mối quan hệ với những người bên ngoài bộ tộc, làm thay đổi cơ cấu gia đình truyền thống.

Nhiếp ảnh gia Karolin Klüppel, người đã sống cùng người Mosuo, chia sẻ với National Geographic rằng: “Dù cuộc sống đã khá hơn nhờ vào du lịch, nhưng những người già trong bộ tộc cảm thấy thật đau buồn vì những thay đổi này”.

Khi những người trẻ tuổi ngày càng hòa nhập với xã hội hiện đại, nhiều cô gái đã chọn kết hôn với người ngoài bộ tộc và chuyển đến các thành phố lớn hơn. Trong khi đó, những thế hệ lớn tuổi vẫn giữ gìn và bảo vệ văn hóa cổ xưa.