Khám Phá Cuốn Chiếu: Loài Động Vật Nhiều Chân Đặc Biệt

Cuốn chiếu, hay còn được gọi là “con trăm chân”, là một sinh vật thú vị nhưng thường bị hiểu lầm. Không giống như côn trùng chỉ có sáu chân, cuốn chiếu mang đến một câu hỏi thú vị: Thực tế có bao nhiêu chân?

Nhiều người lầm tưởng rằng cuốn chiếu có 994 chân, do nguồn gốc từ tiền tố “milli-“ trong tên gọi của chúng. Tuy nhiên, đây là một sự nhầm lẫn.

Thực tế, các nhà khoa học không sử dụng tiền tố “milli-“ để thể hiện số lượng chân chính xác mà cuốn chiếu sở hữu. Thực tế, tên gọi “con trăm chân” cũng không phản ánh đúng số lượng chân của chúng.

Đặc điểm nhận dạng cụ thể của cuốn chiếu là ở mỗi đốt cơ thể lại có hai cặp chân.

Các loài cuốn chiếu thuộc nhóm động vật chân đốt, giống như nhện, bọ cạp và bướm. Đặc điểm chung của động vật chân đốt là có bộ xương ngoài, cơ thể chia đốt và chân khớp. Cuốn chiếu có đặc điểm nổi bật là mỗi đoạn cơ thể đều có hai cặp chân, trong khi rết chỉ có một cặp. Tên gọi khoa học của chúng là Diplopoda, có nghĩa là “chân kép”.

Với nhiều chân, cuốn chiếu có thể thích nghi tốt với môi trường sống của chúng. Chứng cứ hóa thạch cho thấy cuốn chiếu là một trong những động vật trên cạn đầu tiên, tồn tại khoảng 400 triệu năm qua.

Vào thời kỳ Kỷ Than Đá, khoảng 300 triệu năm trước, có một loài cuốn chiếu được ghi nhận với kích thước lên tới 2m, có tên là Arthropleura. Ngày nay, cuốn chiếu chỉ dài từ 3mm đến 0,3 mét. Các nhà khoa học đã xác nhận khoảng 12.000 loài cuốn chiếu trên thế giới, ngoại trừ Nam Cực, nhưng ước tính số lượng có thể lên tới 80.000 loài.

“Mỗi quốc gia chỉ có một vài loài cuốn chiếu mà không có ở nơi khác” – Derek Hennen, ứng cử viên tiến sĩ ngành côn trùng học tại Virginia Tech, cho biết. Hennen đam mê nghiên cứu cuốn chiếu và thậm chí lập một tài khoản Twitter (@DearMillipede) với tất cả thông tin về loài động vật này.

Vì Sao Cuốn Chiếu Có Nhiều Chân?

Cuốn chiếu chủ yếu ăn lá rụng, một nguồn thức ăn không phong phú nhưng lại phổ biến trong môi trường sống của chúng. Để di chuyển dễ dàng dưới lòng đất và giữa các lớp lá và đá, cuốn chiếu thật sự cần các cặp chân của chúng.

Theo Hennen, “Đốt cơ thể đầu tiên hoạt động như một chiếc máy ủi, và số lượng chân giúp cuốn chiếu có sức mạnh cần thiết để đẩy cơ thể và đào sâu trong lòng đất”.

Cuốn chiếu có bao nhiêu chân phụ thuộc vào từng loài cuốn chiếu.

Cuốn chiếu mới nở thường chỉ có vài cặp chân. Khi trưởng thành, chúng trải qua quá trình lột xác, bỏ bộ xương cũ và tạo ra một khung xương mới. Mỗi lần lột xác, cuốn chiếu phát triển thêm một đốt cơ thể và hai cặp chân mới. Một số loài ngừng lột xác khi trưởng thành, nhưng một số khác vẫn tiếp tục lột xác suốt đời, trung bình khoảng hai năm.

Vậy cuốn chiếu thực sự có bao nhiêu chân? Theo Hennen, câu trả lời phụ thuộc vào từng loài, nhưng số lượng chân chỉ dao động từ 24 đến 750 chân.

Hennen nói thêm, “Những ai đã thấy loài này thường thốt lên: ‘Con này thật nhiều chân!’ và từ đó mới xuất hiện những tên gọi phổ biến”. Về cơ bản, cuốn chiếu giống như rết, nhưng chỉ có nhiều chân hơn.

Thực tế, rất nhiều loài cuốn chiếu có số chân chưa đến 100.

So Sánh Giữa Cuốn Chiếu và Rết

Cuốn chiếu có một số phương thức phòng thủ riêng, nhưng không bao gồm việc cắn hoặc chích (chúng có thị lực kém, một số loài thậm chí không có mắt và chủ yếu dựa vào râu để định vị). Phản ứng phòng ngừa chủ yếu của cuốn chiếu là cuộn tròn lại và tiết ra hóa chất có thể xua đuổi kẻ thù. Mặc dù hóa chất này khác nhau giữa các loài, song thường chỉ tiết ra một lượng nhỏ không gây hại cho con người. Nhiều nghiên cứu cho thấy ở một số vùng nhiệt đới, loài khỉ thường tìm đến cuốn chiếu để lấy hóa chất này nhằm đuổi muỗi.

Ngược lại, rết có khả năng cắn và tiết ra chất độc. Cho dù vết cắn của rết có đau, nó vẫn không gây nguy hiểm cho con người.

Khi so sánh về chân, chân của rết thường tỏa ra, trong khi chân cuốn chiếu thì chúc xuống dưới. Rết chỉ có một cặp chân trên mỗi đốt, trong khi cuốn chiếu có đến hai cặp. Nếu không muốn lại gần để kiểm tra, Hennen khuyên mọi người nên theo dõi hành vi của chúng. Nếu sinh vật di chuyển nhanh, đó là rết. Nếu nó cuộn tròn lại, đó chính là cuốn chiếu.