Tìm Hiểu Về Bệnh Zona Thần Kinh: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Cách Chữa Trị

Bệnh zona thần kinh, hay còn gọi là herpes zoster, là một loại bệnh nhiễm trùng do virus varicella-zoster gây ra. Virus này không chỉ là thủ phạm gây bệnh thủy đậu mà còn có thể tồn tại trong hệ thần kinh người bệnh nhiều năm cho đến khi tái hoạt động, dẫn đến tình trạng zona thần kinh.

Bệnh zona, hay herpes zoster, là một tình trạng lây nhiễm mà người mắc sẽ thấy da bị phát ban đỏ và cảm thấy đau đớn. Thông thường, zona xuất hiện dưới dạng một dải mụn nước trên một bên cơ thể, có thể xuất hiện trên ngực, cổ hoặc mặt.

Virus VZV, sau khi người bệnh khỏi bệnh thủy đậu, sẽ “ngủ yên” trong các dây thần kinh ở cột sống và não, có thể tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy giảm, dẫn đến bệnh zona thần kinh.

Bệnh zona thần kinh có thể lây nhiễm cho người khác thông qua tiếp xúc trực tiếp với vết mụn nước, tuy nhiên, người nhiễm virus sẽ chỉ bị bệnh thủy đậu chứ không phải zona. Do đó, người mắc bệnh này nên tránh tiếp xúc với những người khác cho đến khi vết thương lành hoàn toàn.

Dù không đe dọa đến tính mạng, bệnh zona có thể gây đau đớn nên việc tiêm vắc-xin và điều trị kịp thời sẽ giúp làm giảm nguy cơ bị bệnh cũng như các biến chứng sau này.

Nhận Diện Triệu Chứng Zona Thần Kinh

Triệu chứng nổi bật của zona thần kinh thường là đau nhức và cảm giác nóng rát.

Triệu chứng điển hình đầu tiên của zona thần kinh là cảm giác đau đớn và nóng rát, thường xảy ra ở một bên cơ thể và xuất hiện dưới dạng những mảng nhỏ, thường kèm theo phát ban đỏ.

Trong đó, biểu hiện phát ban có thể bao gồm:

Bên cạnh đó, một số triệu chứng khác có thể xuất hiện bao gồm:

Các biến chứng nghiêm trọng tuy hiếm gặp nhưng có thể xảy ra:

Nguyên Nhân Gây Ra Bệnh Zona Thần Kinh

Bệnh zona thần kinh xuất phát từ virus varicella-zoster, cũng là nguyên nhân gây bệnh thủy đậu. Bất kỳ ai đã từng bị thủy đậu đều có nguy cơ mắc bệnh zona. Sau khi hồi phục, virus có thể tiềm tàng trong hệ thần kinh, và có khả năng tái hoạt động theo thời gian, có thể là do sự suy giảm miễn dịch theo tuổi tác hoặc do tình trạng nhiễm trùng.

Đến nay, lý do cụ thể khiến bệnh tái phát vẫn chưa được làm rõ, nhưng virus này thuộc nhóm herpes, một nhóm virus bao gồm cả mụn rộp và herpes sinh dục. Điều đáng lưu ý là virus gây bệnh thủy đậu và zona không phải là virus gây ra các bệnh tình dục khác.

Bệnh zona thần kinh thường tự khỏi trong 2-3 tuần.

Rủi Ro Khi Mắc Bệnh Zona Thần Kinh

Phần lớn bệnh zona thần kinh sẽ tự khỏi sau khoảng 2-3 tuần. Tuy nhiên, khoảng 1/3 tổng số người sẽ gặp tình trạng này ít nhất một lần trong đời. Bệnh thường xuất hiện ở người lớn tuổi hoặc những người có hệ miễn dịch yếu.

Các yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh này bao gồm:

Biến Chứng Có Thể Xảy Ra

Dù không gây tử vong, bệnh zona thần kinh có thể để lại hậu quả nghiêm trọng. Đây là những biến chứng người bệnh thường gặp:

Đau thần kinh mãn tính sau khi lành mụn nước: Người bệnh vẫn có thể cảm thấy đau nhức, tê tại khu vực bị tổn thương sau khi các mụn nước đã lành.

Điều này xảy ra do dây thần kinh ở khu vực đó bị viêm gây tổn thương lâu dài. Bệnh nhân có thể cần điều trị dài hạn để giảm đau.

Mù mắt: Biến chứng này xảy ra khi zona ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác ở khu vực mặt, gây đau nhức mắt kèm theo phát ban.

Tổn thương lâu dài đến dây thần kinh: Người bệnh có thể bị mất cảm giác tại khu vực da hoặc gặp khó khăn trong thăng bằng và thính giác.

Nhiễm trùng da: Khi vết lở loét xuất hiện có thể nhiễm trùng, đặc biệt ở những người có bệnh nền khác như viêm da cơ địa hay vảy nến.

Cách Điều Trị Zona Thần Kinh

Chẩn đoán bệnh zona thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ có thể yêu cầu làm xét nghiệm trong một vài trường hợp nghi ngờ.

Trong một số tình huống hiếm, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm mẫu da hoặc dịch từ mụn nước, để xác định sự hiện diện của virus.

Mặc dù chưa có thuốc chữa triệt để cho zona, điều trị kịp thời bằng thuốc kháng virus có thể giúp tăng tốc độ hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng, các loại thuốc phổ biến bao gồm:

Ngoài ra, để giảm cơn đau do bệnh gây ra, bác sĩ thường kê đơn:

Thoa kem capsaicin;

Chế Độ Sinh Hoạt Của Người Bệnh Zona Thần Kinh

Người bệnh nên sử dụng nước mát hoặc khăn ướt để làm dịu cảm giác ngứa và đau. Bên cạnh đó, việc giảm căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày cũng rất quan trọng.

Bệnh Zona Thần Kinh Có Lây Không?

Zona thần kinh có khả năng lây lan qua tiếp xúc. Như đã đề cập, bệnh này có thể truyền nhiễm từ người sang người qua các vật dụng chung như khăn mặt. Tuy nhiên, người bị lây nhiễm sẽ mắc bệnh thủy đậu chứ không phải zona thần kinh. Những người đã mắc thủy đậu không thể mắc zona từ người khác, nhưng nếu đã từng mắc zona thì có thể tái phát.

Người bị zona thần kinh nên tránh thực phẩm nhiều chất béo.

Chế Độ Ăn Uống Cho Người Bệnh Zona

Người mắc bệnh zona thần kinh cần kiêng những thực phẩm sau:

Các thực phẩm nên bổ sung để hỗ trợ sức khỏe:

Chế độ ăn chứa nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là kẽm và các vitamin A, B12, C, E sẽ giúp tăng cường miễn dịch. Việc tiêu thụ lysine cũng có thể ức chế sự phát triển của virus.

Lysine: Là một axit amin có tác dụng chống lại sự phát triển của virus, bao gồm cả virus zona.

Thực phẩm giàu kẽm và vitamin: Chế độ ăn uống cân bằng giúp phòng ngừa sự thiếu hụt dinh dưỡng, điều này rất quan trọng để giữ cho hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Carbohydrate phức hợp: Chuyển đổi từ carbohydrate đơn giản sang phức tạp có thể giảm viêm và nâng cao sức khỏe tổng thể, những thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt là lựa chọn tốt.

Phòng Ngừa Bệnh Zona Thần Kinh

Để ngăn bệnh lây lan cho người khác và giảm thiểu biến chứng, người mắc bệnh nên chú ý đến một số điều sau:

Tiêm vắc-xin thủy đậu là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh zona và tăng sức đề kháng chống lại virus.

Tiêm vắc-xin là cách phòng tránh tốt nhất.

Mặc dù zona thần kinh không phải là bệnh nguy hiểm, nhưng nó có thể gây đau đớn và khó chịu. Do đó, người bệnh nên tìm hiểu và điều trị bệnh kịp thời để tránh các biến chứng không mong muốn, đồng thời cũng cần phòng ngừa bệnh lây cho những người xung quanh.