Khám Phá Những Hành Tinh Khổng Lồ Trong Vũ Trụ

Vũ trụ không ngừng chứng kiến những khám phá thú vị về các hành tinh, đặc biệt là những hành tinh có kích thước khổng lồ vượt xa giới hạn của sao Mộc. Tuy nhiên, liệu có giới hạn nào cho độ lớn của một hành tinh không? Đây là một câu hỏi đầy thách thức mà các nhà thiên văn học đang nỗ lực tìm kiếm câu trả lời.

Trong ba thập kỷ qua, việc quan sát những ngoại hành tinh đã mở ra một cánh cửa mới vào vũ trụ, cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng của các hành tinh nằm trong dải Ngân Hà. Trước khi phát hiện ngoại hành tinh đầu tiên vào năm 1992, sao Mộc, với đường kính lớn gấp 11 lần Trái Đất, được coi là hành tinh lớn nhất. Nhưng kể từ đó, những hành tinh khổng lồ khác đã xuất hiện, và kích thước của chúng cho thấy rằng sao Mộc chỉ là một phần nhỏ trong số những khối vật chất khổng lồ đó, theo thông tin từ Live Science.

Ngoại hành tinh Kappa Andromedae b có khối lượng gấp 12,8 lần sao Mộc. (Ảnh: NASA).

Khi đánh giá kích thước của một hành tinh, hai chỉ số quan trọng cần được xem xét là đường kính và khối lượng. Theo các chuyên gia, một số ngoại hành tinh thực sự khiến con người kinh ngạc với kích thước của chúng, ví dụ như các hành tinh có bán kính lớn gấp đôi sao Mộc. Solène Ulmer-Moll, một nhà nghiên cứu từ Đại học Geneva cho biết, mặc dù kích thước và khối lượng có mối liên hệ với nhau, nhưng không phải lúc nào cũng có tương quan trực tiếp do sự đa dạng về mật độ của các hành tinh.

Chẳng hạn, hành tinh khí khổng lồ HAT-P-67 b có bán kính gấp đôi sao Mộc nhưng khối lượng chỉ bằng một phần ba, cho thấy rằng mật độ của hành tinh này rất thấp. Còn WASP-17 b, cũng nặng hơn sao Mộc, cho thấy những điều bất ngờ về cấu trúc của các hành tinh lớn. KELT-9b là một ví dụ khác, với kích thước lên tới 1,84 lần sao Mộc.

Các hành tinh đá lớn nhất như Wasp-17b không bao giờ có thể đạt được kích thước như những “siêu sao Mộc”. Những hành tinh đá, với đặc điểm riêng, không thể nặng hơn các hành tinh khí, vì khi phát triển, chúng thường tích tụ khí và băng.

Tuy nhiên, hành tinh có khối lượng lớn nhất hiện tại nặng khoảng 13 lần so với sao Mộc. Hành tinh khí khổng lồ HD 39091 b, nằm cách Trái Đất 60 năm ánh sáng, được ghi nhận với khối lượng gấp 12,3 lần sao Mộc. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng việc phát hiện hành tinh lớn hơn rất khó khăn do giới hạn về khối lượng, khi một vật thể đạt tới kích thước nhất định sẽ trở thành sao lùn nâu.

Sao lùn nâu thường được mô tả như những ngôi sao không hoàn hảo, vì chúng có khối lượng vượt trội nhưng không đủ lớn để gây ra phản ứng nhiệt hạch kích hoạt. Nolan Grieves, một nhà nghiên cứu tại Đại học Geneva, nhấn mạnh sự khác biệt giữa sao lùn nâu và hành tinh chủ yếu nằm ở khối lượng và cơ chế đốt cháy deuterium.

Cuối cùng, sao lùn nâu lớn nhất từng được phát hiện là SDSS J0104+1535 với khối lượng gấp 90 lần sao Mộc, nhưng có bán kính chỉ từ 0,7 đến 1,4 lần sao Mộc. Điều này cho thấy rằng nó vẫn không thể lớn hơn các hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.